این بنا در باغ نگارستان است و در عهد فتحعلی شاه و محمدشاه قاجار به شکل هشت گوش با شاه نشین‌های سبک زندیه ساخته و  آراسته به گچ‌بری‌های عالی است. اکنون این بنا محل موزه هنرهای ملی است.

    در سال۱۳۳۷، حسن وجدان‌خوش‌، از کوه‌نوردان با سابقة کشور،  پیشنهاد ی را برای نصب یک مجسمه کوه‌نوردی داد که این پیشنهاد ‌مورد تأیید سایر کوه‌نوردان قرار گرفت‌. او پیشنهاد خود را نزد رئیس فدراسیون کوه نوردی، سرهنگ بیات، برد. این پیشنهاد تایید شد و مهام‌، شهردار وقت تهران‌، هزینة ساخت آن را قبول کرد. سرهنگ بیات که رئیس مرکز آموزش کوهستانی ارتش نیز بود، امیر شاه قدمی‌، گروهبان ارتش و مربی کوه‌نوردی مرکز آموزش کوهستانی و مربی اسکی کشور را به عنوان مدل به استاد رضا لعل ریاحی، استاد دانشکده هنرهای زیبا، مجسمه‌ساز و سرهنگ ارتش؛ معرفی کرد و شهرداری مبلغ ۱۰۰۰۰ تومان هزینة ساخت مجسمه را پرداخت‌. درسال ۱۳۳۸، مدل گچی آن آماده و در میدان سربند نصب و طی مراسمی از آن پرده‌برداری شد. متأسفانه در زمستان همان سال‌، به علت بارندگی و یخ‌زدگی‌، دست و قسمتی از بدنة مجسمه خرد شد. این قسمت مدت‌ها با پرچم ایران پوشانده شده بود. درسال ۱۳۴۱، با پی‌گیری استاد رفعتی افشار، رئیس وقت فدراسیون‌، مجسمة سیمانی آماده شد و خلیل میلانی و عبدالحسین امین از طرف فدراسیون مأمور نصب آن شدند. این مجسمه هنوز پا برجا است‌.

    در آبان‌ماه سال۱۳۵۰، بنا به پیشنهاد فدراسیون کوه‌نوردی ایران و موافقت انجمن شهر و شهرداری تهران‌، نام میدان سربند به میدان کوه‌نوردان تغییر یافت‌. مجسمه کوه‌نورد با ارتفاع حدود سه متر، نماد کوه‌نوردان شناخته می‌شود.

کاخ موزه سعدآباد در دامنه البرز، بین میدان تجریش و دربند، در ضلع جنوبی میدان دربند ساخته شده است و از شرق به خیابان دربند، از غرب به سعدآباد و زعفرانیه و از جنوب به نظامیه منتهی می‌شود.

    مساحت فعلی سعدآباد در حدود ۴۰۰ هکتار است‌. ساخت آن به درخواست رضا شاه پهلوی به منظور تهیه محلی ییلاقی برای خود انجام گرفت‌. امیر لشکر خدایار باغ بزرگی را در کرج برای این امر در نظر گرفت و قرار شد فردی به نام کشتکار از سوی رضا شاه باغ را رؤیت کند. اما این فرد به شاه پیشنهاد کرد تا ییلاق سعدآباد را خریداری کند. در آن زمان اراضی سعدآباد متعلق به سردار اعظم بود. حدود ۴۰۰۰ مترمربع مساحت و دو عمارت بیرونی و اندرونی داشت که توسط رضا رفیع برای رضا شاه خریداری شد.  بعد از خریداری سعدآباد از سردار اعظم‌ تپه علی‌خان والی نیز از پدر سرتیپ والی به مبلغ ۷۰۰۰ تومان خریداری و سپس کاخ شهوند (سبز) بر آن بنا شد. بعد از مدتی باغ‌های نیمه ویران دیگری‌، توسط افراد رضا خان، از صاحبان آن‌ها خریداری و به تپه علی خان وصل شدند و به تدریج باغ سعدآباد فعلی به وجود آمد. در باغ سعدآباد، در مجموع، ۱۴ کاخ ساخته شده است‌. از این میان‌ پنج کاخ‌ بزرگ و بقیه به نسبت کوچک‌تر هستند. قدیمی‌ترین آن‌ها کاخ شهوند و بزرگ‌ترین آن‌ها کاخ سفید است‌. کاخ سعدآباد دارای ۱۸۰ هکتار جنگل طبیعی‌، چشمه سارها، باغستان‌، گل‌خانه و ... است‌.  نگارخانه‌های موجود در کاخ سعدآباد بیش‌تر در کاخ‌های اختصاصی فرزندان محمدرضا شاه احداث شده و معماری آن‌ها به سبک بناهای امروزی است‌.

    کاخ دو طبقه شهوند ( سبز ) تنها کاخی است که نمای آن به طور کامل از بیرون پیدا است‌. این کاخ در زمان سردار سپهی‌، در دامنه کمیز دره‌، روی تپه علی‌خان والی ساخته شد. ساخت این کاخ درسال ۱۳۰۱ ش شروع شد و درسال ۱۳۰۷ به پایان رسید. استاد جعفر کاشانی طراح و معمار کاخ بوده و در تزیین آن از هنرمندان و استادان ایرانی بهره گرفته شده است‌. طبقه زیرین آن شامل چند زیر زمین و طبقه بالای آن دارای یک سالن بزرگ آینه کاری است‌. آینه کاری را جعفرخان معمار انجام داده است‌. آن‌چه از شاه در این سالن به جا مانده یک میز و صندلی و زیر سیگاری او است‌. طرف راست سالن آینه دو اتاق وجوددارد که یکی از آن‌ها اتاق کار بوده است‌. دیوار اتاق یک متر ازاره خاتم کاری دارد که از جمله زیباترین خاتم کاری‌های جهان محسوب می‌شود. بالای خاتم کاری قطعه نقاشی‌ای با رنگ و روغن دیده می‌شود. اتاق طرف راست نیز اتاق انتظار است‌.  سمت چپ سالن نیز دو اتاق است که مقرنس و آینه کاری‌های آن در منتهای ظرافت انجام گرفته است‌. سنگ‌های بنای کاخ شهوند از زنجان و سنگ‌های ستون‌ها ،مجسمه شیر و نیمکت‌ها از خراسان فراهم شده است‌.  گفته می‌شود پیمان سعدآباد، که ایران مبتکر آن بوده است‌، در ۱۷ تیر ۱۳۱۶ ش‌، با حضور وزرای امور خارجه ایران‌، ترکیه‌، عراق و افغانستان در محل کاخ شهوند در ۱۰ ماده تنظیم شد و به امضا رسید.

    یکی از ساختمان‌هایی که با دیوارکشی از سعدآباد جدا شده کاخ معروف به احمد شاهی است‌. از پیشینه کاخ احمدشاهی کسی اطلاع درستی ندارد. در اوایل انقلاب‌ این کاخ به عنوان مکان تاریخی به ثبت رسید. در حال حاضر نیروهای مرکز آموزش علوم و فنون الزهرا در آن ساکن هستند.

    کاخ سفید بزرگ‌ترین کاخ مجموعه‌، مخصوص پذیرایی از مهمانان خارجی، است‌. رضا شاه کاخ سفید را برای ایام تابستان‌، به منظور پذیرایی از مهمانان رسمی خود ،در نظر گرفته بود. در ساختن این کاخ نظر محمدرضا شاه بسیار مؤثر بود. به عنوان مثال یکی از ستون‌ها به دستور او سه بار خراب شد تا عاقبت با طرح او هماهنگی پیدا کرد.   این کاخ دو طبقه است‌. طبقه اول شامل سرسرایی در وسط و اتاق‌های متعدد و یک سالن بزرگ است‌و طبقه دوم نیز مانند طبقه اول طراحی شده است‌. دیوارهای اتاق‌ها و سربخاری‌ها از سنگ‌هایی با نقش‌های طبیعی است که در برش و صیقلی کردن آن‌ها دقت فراوانی به کار رفته است‌. سنگ‌های بنای کاخ را از یزد، تفرش و خراسان‌ و سنگ سفید نمای خارج آن را از ولی آباد آورده‌اند.

    کاخ دیگر مجموعه کاخ محمدرضا شاه است که به سبک بناهای تازه ساخته شده و طرح آن با کاخ شهوند ( سبز ) و کاخ سفید، که روح ایرانی بر آن‌ها حاکم است‌، اختلاف دارد.  کاخ همسر رضا شاه از جمله کاخ‌هایی است که بازدید آن تنها در ۲۲ بهمن‌، سال روز پیروزی انقلاب ،برای عموم آزاداست‌.

    موزه‌های موجود در کاخ سعدآباد عبارتند از: موزه نگارگری استاد فرشچیان‌، موزه جهان‌گردی برادران امیدوار، موزه مینیاتور بهزاد، موزه آبکار، موزه پژوهشی مردم شناسی‌، موزه هنرهای زیبا، موزه هنر ملل و موزه خط و کتاب میرعماد.

  بازار تجریش که از یک طرف به میدان تجریش، از سمت دیگر به امام‌زاده صالح و کوچه‌های اطراف آن راه دارد، از قدیمی‌ترین مراکز خرید شمیران بوده و هنوز بافت قدیمی خود را حفظ کرده است‌. اگر چه ساخت بازار قائم به سبک جدید در کنار آن شکل کاملاً سنتی بازار را تحت تأثیرقرار داده است‌، اما هنوز حجره‌های معروف و قدیمی بازار هویت خود را از دست نداده‌اند.

     بازار قدیمی تجریش، به صورت سرپوشیده و متصل کننده دو محله سرپل و تجریش است‌، که نمونه کوچکی از بازار تهران است‌. در بازار تجریش که از سوق‌های کوچکی تشکیل شده‌، یک میدان سرپوشیده میوه و تره ‌بار هم وجود دارد که از نظر مکانی بسیار جذاب و زیبا است‌. البته اين ميدان در اصل مكان تكيه تجريش مي باشد كه يكي از قديمي ترين تكيه هاي تهران به شمار مي رود و بعد از ده محرم به اجاره در اختيار بازار ميوه تره بار قرار مي گيرد .  بازار تجریش همچون دیگر بازارهای سنتی مسجد و حسینیه دارد‌.

    خانه سردار اسعد، یا باشگاه بانک ملی، درسال ۱۲۹۲ ق ساخته شده است‌. ساختمان منزل مسکونی جعفرقلی خان سردار اسعد و معمارش استاد محمد معمار باشی‌، مشهور به بابا، بوده است‌. معمار باشی‌، معمار ساختمان موزه گنجینه نیز بوده است‌. این ساختمان مدتی باشگاه بانک ملی بوده‌ اما هم اکنون فعالیتی در آن انجام نمی‌شود و قرار است که به موزه بانک ملی تبدیل شود. اشیای موزه را هدایایی تشکیل می‌دهد که از سوی بانک‌های ایرانی و خارجی به مناسبت پنجاهمین سال تأسیس بانک ملی (۱۳۵۷) اهدا شده است‌.

   خانه سردار اسعد در خيابان فردوسي واقع است .